ج ) نسخهء ل . نسخهء ليدن Or : 1 . 842 ، از صفحات 173 ب تا 246 الف . « 71 » متن اين نسخه خلاصه‌اى است از جوامع . نام كاتب وتاريخ كتابت معلوم نيست . خط بسيار خوانا ودرشت نسخى ، تمام اعراب ، 5 سطر در هر صفحه ، با ترجمهء جاوه‌اى در ميان سطور . امّا ظاهر چشم‌نواز نسخه فريبنده است . نسخه پر از غلط است ، هم در اعراب‌گذارى وهم در نقطه‌هاى حروف . علّت اين اغلاط احتمالا بىسوادى كاتب است . متن رساله در اين نسخه كوتاه‌تر است ، واين معلول حذف پاره‌اى از فصول وتلخيص پاره‌اى ديگر است . فصول محذوف عبارت است از : 4 ، 6 ، 11 ، 13 ، 20 - 17 ، 24 ، 27 ، 32 ، 33 ، 44 - 36 ، 46 ، 51 - 49 ، 54 ، 63 - 61 ، 70 - 66 ، 73 ، 74 ، 81 - 77 ، 83 ، 87 - 85 ، 89 ، 91 ، 98 - 95 ، 101 ، 102 ، 109 ، 110 ، 114 ، 126 - 124 ، 130 - 128 ، 137 ، 139 ، 140 ، 150 - 144 ، 159 - 154 ، 164 - 162 ، 168 ، كاتب بايد اين نسخه را از روى نسخه س ( يا نسخه‌اى همخانوادهء آن ) استنساخ كرده باشد ، چه از حيث ترتيب وتوالى فصول مطابق نسخه س عمل كرده است ، بخصوص در فصولى كه نسخهء س با ب اختلاف دارد اين مطابقت ديده مىشود . دو . عيوب النفس ومداواتها سزگين نسخه‌هاى متعددى از اين اثر را معرفى كرده است ، امّا وى توانسته است فقط سه تا از آنها را ببيند . از اين رو ، نمىتوان به نكتهء مهمّى دربارهء نسخه‌هاى ناديده پى برد . الف ) نسخه ب . نسخه برلين 3131 - Sprenger 851 « 72 » ، از صفحات 28 ب تا 36 ب . عنوان رساله در حاشيهء صفحهء أول بدين گونه است : « كتاب عيوب النفس ومداواتها تصنيف الشيخ أبى عبد الرحمن محمد بن الحسين بن محمد بن موسى السلمى قدس الله روحه . » كلمات « ومن عيوبها » و « ومداواتها » به رنگ سرخ است . متن نسخه با نسخه‌اى ديگر مقابله شده ودر قرائت نسخه بدل در حاشية با حرف « خ » ( يعنى نسخة أخرى ) مشخص شده است . احتمالا خود كاتب اين مقابله را كرده است ، گرچه در اين مورد نمىتوان يقين داشت . حروف خ ن وخ صح همانند متن رسالهء جوامع استعمال شده است ؛ علاوة بر اين ، گاهى در خود متن هم خ صح ديده مىشود ، واين در مواردى است كه كاتب قرائتى را به قرائت ديگر ترجيح داده است .

--> ( 71 ) . بنگريد به : P . Voorhoeve ، فهرست نسخه‌هاى خطى عربى در هلند ( ليدن 1957 ) . ص 98 . ( 72 ) . رجوع كنيد به همين مقدمه ، ص 328 .